Trong mô hình GAS này vào giai đoạn cuối, cơ thể bị cạn kiệt mọi tài lực và không còn duy trì được việc hoạt động bình thường nữa. Vào thời điểm này hệ thần kinh tự trị thuở ban đầu có thể xuất hiện trở lại (toát mồ hôi, tăng nhịp tim v.v.). Giai đọan 3 này kéo dài có thể dẫn tới những tổn thương dài hạn vì khả năng họat động của các tuyến bị kiệt lực,đặc biệt là tuyến thượng thận và hệ miễn dịch bị cạn kiệt à không còn khả năng bù trừ (decompensation) à phát ra rõ hẳn một số căn bệnh như loét bao tử, trầm cảm hay thậm chí cả những bệnh tim mạch cùng với những vấn đề tâm thần khác.
Động vật nào đã có não là có thể bị stress. Song não của con người so với các động vật khác – qua hàng triệu, triệu năm tiến hóa – cũng đã có nhiều biến chuyển, trở nên phức tạp hơn và hẳn là phải có những phản ứng khác với kiểu thô sơ “kháng cự hay là cao bay – fight or flight” trước các mối đe dọa.
[edit] Sinh lý học và sinh hóa học thần kinh (Neuro-chemistry)
Người ta biết được khá rõ về vấn đề sinh hóa học thần kinh trong Hội Chứng Thích Nghi GAS, song còn cần hiểu rõ thêm về sự tương tác giữa hệ thống này với các hệ thống khác trong não và với các cơ quan khác trong cơ thể.
Thoạt đầu gặp stress là cơ thể phóng thích các hormon thuộc nhóm catecholamine, là epinephrine và norepinephrine, và các hormon thuộc nhóm glucocorticoid, là cortisol và cortisone.
Trục dưới đồi – tuyến yên – thượng thận (The hypothalamic-pituitary-adrenal axis (HPA)) là một thành phần chủ chốt của hệ thần kinh – nội tiết liân quan đến các tương tác giữa vùng dưới đồi, tuyến yên và tuyến thượng thận. Người ta tin rằng trục HPA đóng vai trò chính trong việc điều hòa phóng thích các hormon từ tủy thượng thận (tiết ra adrenalin), và từ vỏ thượng thận (tiết ra corticosteroid). Stress có thể tác động rõ rệt lên các hệ thống miễn dịch của cơ thể theo khả năng cảm nhận cũng như phản ứng lại của mỗi cá nhân. Danh từ miễn dịch học tâm lý thần kinh (psychoneuroimmunology) được sử dụng để mô tả các tương tác giữa tình trạng tâm thần (mental state), các hệ thần kinh và miễn dịch (nervous and immune systems), cũng như việc nghiên cứu về các mối liên hệ giữa các hệ thống này (the interconnections of these systems).
Có Stress Tốt (Eustress) & Có Stress Xấu
Khi môi trường có những thách thức mà cơ thể chúng ta vượt qua được và thành công giữ được quân bình thì gọi là stress tốt (eustress) Trái lại khi stress làm người thiêu rụi cạn kiệt mọi tài lực về mặt cảm xúc và tâm thần à mệt mỏi, trầm uất
Các yếu tố hay gây stress
Có nhiều yếu tố đa dạng có thể gây stress à cả hệ quả tiêu cực & tích cực (Both negative and positive stressors), gồm có :
Stress cho giác quan (Sensory): làm đau (pain), ánh sáng chói (bright light)
Các sự việc xẩy ra trong cuộc đời (Life events): sinh đẻ, tang tóc, hôn nhân và ly hôn
Trách nhiệm cơm áo gạo tiền:Túng thiếu, thất nghiệp
Công việc/học hành: thi cử, thời hạn thực hiện
Các quan hệ cá nhân: có mâu thuẫn, xung đột, thất vọng
Nếp sống (Lifestyle): Uống nhiều rượu, thiếu ngủ
Anh hưởng của quá khứ (thí dụ. Hồi nhỏ bị lạm dụng tình dục) có thể để lại ảnh hưởng sâu sắc đến cách ứng xử hiện tại của đương sự khi gập stress
Môi trường xung quanh (Environmental): Thiếu điều kiện làm chủ được môi trường, như thiếu thốn về thức ăn, chỗ ở, tình trạng sức khỏe, thiếu tự do hay phương tiện di chuyển
Quan hệ xã hội: nếu luôn luôn chống cự với việc khó khăn trong xã hội và hay bị thất bại à bị stress kinh niên
Khi tôi làm việc nhiều là thấy ngay sự khác biệt
Buổi sáng thức dậy ra khỏi giường ngay rất dễ
Tôi có được sự tự do mong muốn và cần thiết
Tôi sẵn sàng hy sinh một số điều để có thêm những cơ hội đầy hưng phấn (exciting opportunities)
Đối với tôi cứ làm đúng những công việc hàng ngày không có gì là quan trọng cả.
Tôi đi bầu vì tôi nghĩ việc đó có ý nghĩa rõ rệt.
Bạn tự tạo cho mình những cơ hội may mắn.
Tôi nhất trí với các mục tiêu của thủ trưởng và công ty của tôi.
Tôi đã "được may mắn trong tình yêu" vì tôi cố gắng là một người đằm thắm (because I try to be a loving person).
Tôi tin là tôi được cái gì tôi cho. Song tôi không “tính tóan chi li” (I believe I get what I give. But I don't "keep score.")
Thử những gì mới lạ là điều tôi cho là quan trọng.
Tôi coi thời giờ rảnh dỗi như một món quà tôi thực sự thưởng thức (Free time is a gift I really enjoy)
Tôi làm việc cật lực và Iương tôi khá cao.
Gia đình là một niềm hạnh phúc lớn đối với tôi.
Tôi nói thẳng những điều tôi tin tưởng
Nếu bạn đạt 35 điểm trở lên:
Bạn rất vững mạnh để chống lại stress, chính thái độ của bạn giúp đỡ bạn, xin chúc mừng bạn!
Trường hợp bạn đạt 27 đến 34 điểm:
Bạn khá là vững mạnh đấy, nhưng có thể vững hơn; hãy coi lại từng mục, và chọn lấy một vài điểm để “tu luyện” thêm.
Nếu điểm của bạn từ 18 đến 26:
Bạn cần coi lại các thói quen và thái độ của mình để cải thiện cách ứng xử của mình khi gập stress; Hãy lần qua từng điều trên đây và chọn lấy một mục để phấn đấu cải thiện mỗi tháng.
Nếu bạn đạt điểm thấp hơn 18:
Trường hợp các stress trở nên nghiêm trọng bạn có thể gập khó khăn; Hãy quyết tâm ngay thay đổi thói quen và thái độ của bạn, có thể bạn cần nhận được tư vấn chuyên nghiệp từ một chuyên viên tâm lý để giúp bạn cảm thấy “tích cực” hơn đối với chính bản thân mình.
Môi Trường Nông Thôn và Stress
Đời sống ở nông thôn đã thay đổi rất nhiều trong vòng mấy thập niên vừa qua. Thời tiết, côn trùng, sâu bọ, chợ gà vịt, những ảnh hưởng có tính cách toàn cầu (như tăng nhiệt độ do hiệu ứng nhà kính, bão, lũ v.v. và các hệ quả của xu thế thành thị hóa, công nghiệp hóa, hiện đại hóa à giảm số dân cư sống ở nông thôn & tăng số người nhập cư ..chỉ xin kể sơ sơ những thách thức nông thôn và các gia đình nông thôn phải đương đầu. Tất cả những vấn đề thời sự ấy hứa hẹn còn kéo dài và nhiều khi vượt quá khả năng kiểm soát của chúng ta à tạo ra những yếu tố gây stress ở mức cao.
Và cũng như trong môi trường thành thị, hiểu rõ được các sự kiện có khả năng gây stress là bước đầu dẫn tới “làm chủ, kiểm sóat được stress..
Dấu hiệu và Triệu Chứng bị Stress

Kể như Stress là một phản ứng bình thường tự nhiên của con người khi gập những sự việc được cảm nhận như những thách thức (challenges) hoặc đe dọa (threats). Và do đó có thể phân biệt được những Stress “tốt” dẫn tới kết quả tích cực và những stress “xấu” dẫn tới những hệ quả tiêu cực. (Hình 3) Chính “stress tốt”giúp chúng ta thắng được những thử thách hàng ngày và có khi “vượt lên chính mình” đạt được những thành quả bất ngờ cũng nên. Thí dụ như lính cứu hỏa cứu được ai đó trong một vụ cháy nhà, anh sinh viên giải được một đề thi khó, hay một nông dân kịp gặt lúa thu hoạch xong trước mùa mưa lũ có thể coi là thí dụ “stress tốt” điển hình. Tuy nhiên khi một tình huống kéo dài quá lâu, vượt quá khả năng chống cự người ta và/hoặc không được giải quyết thành công thì hẳn đó là “stress xấu” gây khổ đau (distress).
Chúng ta trải nghiệm stress bằng nhiều cách. Có người thì có phản ứng tự cô lập mình, hoặc cố gắng coi như stress không có ảnh hưởng gì với họ hay những người xung quanh. Có người thì trở nên tức giận người khác hoặc trái lại nhận hết trách nhiệm sai lầm về phần mình,à chỉ tự trách mình thôi
xem tiếp trang 3