Từ khóa Trong
   
 
 
KHẢ NĂNG GIẢM STRESS CỦA THỰC PHẨM 1
 


Danh từ 'stress' xuất hiện lần đầu trong y văn năm 1936, do nhà bác học về nội tiết người Áo – Canada Hans Selye, (Hình 1) sáng tạo khi ông đưa ra thuyết Hội Chứng Thích Nghi Tổng Quát (the General Adaptation Syndrome – GAS)


Từ stress  gốc từ cổ ngữ Latinh, stringere stressus có nghĩa là bó chặt, gò bó.

 «  Một sự thay đổi quá đột ngột trong các thói quen của một con người, cho tới lúc đó có một thế quân bình tốt, có thể khởi động một tình huống đảo lộn trong cấu trúc tâm lý và thể chất của người này. (Un changement brutal survenant dans les habitudes d'une personne, jusque-là bien équilibrée est susceptible de déclencher un bouleversement dans sa structure psychique et somatique.) » Hans Selye.

 Hans Selye là một trong những nhà nghiên cứu đầu tiên ngay từ đầu thế kỷ 20 đã quan tâm đến vấn đề stress, trong tác phẩm “sự gò bó của cuộc sống” (« stress of life ») trong đó ông mô tả tình trạng stress như một đáp ứng tự vệ báo động phát ra từ một cơ thể đang bị đe dọa. Từ nhận xét đó ông đã xây dựng nên thuyết về stress của ông và chính ông là người đầu tiên đã đưa danh từ này vào Y Học.

Mô hình đầu tiên được ông thực hiện trên chuột và súc vật khác, đặt các con vật thí nghiệm trong điều kiện phải chịu ảnh hưởng của những “yếu tố kích thích” làm chúng khó chịu hay bị sang thương như bị tiêm chích, trải qua nhiệt độ lạnh thậm chí cả bị mổ xẻ nữa.

Nhờ đó, ông phát hiện ra là súc vật nào cũng vậy, bị hành hạ như vậy, đều sẽ trải qua 3 giai đoạn để đối phó với các yếu tố gây stress (stressors) à  chính tiến trình đối phó này được đặt tên là Hội Chứng Thích Nghi Tổng Quát GAS lần đầu tiên năm1936.

Giai đọan 1 : báo động (alarm)

Khi yếu tố kích thích được nhận biết hay thể hiện, cơ thể đáp ứng lại sự tấn công này bằng một trạng thái báo động (a state of alarm). Kích thích tố adrenaline được sản xuất ra để giúp cơ thể kháng lại – hay – tháo chạy. Ngoài ra cũng có đẩy mạnh nội tiết các hormon thuộc Trục Vùng dưới đồi – tuyến yên – thượng thận (HPA axis), sản xuất ra cortisol

(Hình 2 Trục Dưới đồi – Tuyến yên – Thượng thận HPA)

[edit]Giai đọan 2 : kháng cự (resistance)

Nếu cứ tiếp tục bị kích thích thì cũng cần phải có nỗ lực để đương đầu với stress. Mặc dù lúc đầu cơ thể cố gắng thích nghi với những gò bó hay đòi hỏi của môi trường, song nếu tình trạng đó kéo dài thì các tài lực của cơ thể sẽ dần dần vơi cạn đi (its resources are gradually depleted).

xem tiếp trang 2



Người viết: BS Nguyễn Lâm Đính

Lượt xem: 161
 
       

       
 
Các tin cùng chủ đề:
   
 
   
     
     
     
     
     
       

     
Số lượt truy cập: